Η βασική διαφορά της προηγιασμένης  με τις Θείες λειτουργίες του Αγίου Ιακώβου, του Μεγάλου Βασιλείου και του Ιερού Χρυσοστόμο

Προηγιασμένη, γιατί ονομάστηκε έτσι; Στις άλλες λειτουργίες, που είπαμε, επάνω στην αγία τράπεζα είναι τα τίμια δώρα, ο άρτος και ο οίνος, και την ιερή εκείνη στιγμή που ο ιερεύς λέει «Τα σα εκ των σων…» έρχεται το Πνεύμα το άγιο και κάνει το ψωμί σώμα και το κρασί αίμα του Χριστού μας. Είναι το πιο μεγάλο θαύμα. Στην προηγιασμένη όμως δεν συμβαίνει αυτό· τα δώρα έχουν αγιασθεί πρωτύτερα, σε άλλη λειτουργία που έχει κάνει προηγουμένως ο ιερεύς. Φυλάσσονται στο άγιο αρτοφόριο και εξάγονται τώρα· είναι ήδη αγιασμένα, είναι σώμα και αίμα Χριστού.

Γιατί το έκανε αυτό η Εκκλησία; Για τον εξής λόγο. Ο 52ος (ΝΒ’) κανόνας της ΣΤ’ Οικουμενικής Συνόδου λέει, ότι τη μεγάλη Τεσσαρακοστή απαγορεύεται να γίνεται λειτουργία Βασιλείου και Χρυσοστόμου· επιτρέπεται μόνο Σάββατο και Κυριακή, καθώς και στην εορτή του Ευαγγελισμού. Γιατί; Διότι η λειτουργία Βασιλείου και Χρυσοστόμου έχει αναστάσιμο χαρακτήρα, που δεν συμβιβάζεται με το πένθιμο κλίμα της Μεγάλης Σαρακοστής.

– Και δεν φτάνουν οι λειτουργίες του Σαββάτου και της Κυριακής; θα ρωτήσετε.

Οι πρώτοι Χριστιανοί δεν ήταν σαν κι εμάς ψυχροί και αδιάφοροι. Ένιωθαν την ανάγκη να κοινωνούν όχι μόνο το Σάββατο και την Κυριακή, αλλά και εντός της εβδομάδος· και Τετάρτη που είναι η ημέρα της προδοσίας, και Παρασκευή, που είναι η ημέρα της σταυρώσεως του Χριστού. Κι όπως η μάνα και πριν μιλήσει το παιδί της καταλαβαίνει τι θέλει, έτσι και η Ορθόδοξος Εκκλησία, η γλυκειά μας μάνα, ακούει τα παιδιά της τι θέλουν. Και όπως καμμιά μάνα δεν υπάρχει που το παιδί της θα ζητήσει ψωμί και θα του δώσει πέτρα (πρβ. Ματθ. 7:9, Λουκ. 11:11), έτσι και η Εκκλησία μας· εφ’ όσον τα παιδιά της ζητούσαν πνευματικό ψωμί, «τον ουράνιον άρτον» (θ. Λειτ.), εκτός Σαββάτου και Κυριακής που γίνεται λειτουργία Χρυσοστόμου και Βασιλείου, όρισε τις Τετάρτες και Παρασκευές της μεγάλης Τεσσαρακοστής, ή αν συμπέσει κι άλλη εορτή, να τελείται η προηγιασμένη, για να κοινωνούν συχνότερα οι Χριστιανοί.

Επίσκοπος Αυγουστίνος Καντιώτης (†)